Tab 2: Het model

De zes rollen op een rij

Een datarol is een taak die iemand erbij krijgt, je hoeft er niemand voor aan te nemen. Vaak heeft één persoon meerdere rollen. Je legt vooral vast wie je ergens op kunt aanspreken als er iets moet gebeuren of misgaat.

De rollenpiramide

Onthoud de drie lagen: Beslissen, Bepalen, Doen. Klik op een rol voor de uitleg. Eén persoon kan meerdere rollen vervullen. De rollen in de laag Doen worden juist vaak door meerdere mensen tegelijk ingevuld, bijvoorbeeld per afdeling of vestiging.

Besluiten omlaag

1. BeslissenGeeft richting, maakt tijd en geld vrij.

2. BepalenLegt vast hoe proces, systeem en data horen te werken.

3. DoenVoert uit en ziet als eerste wat misgaat.

Signalen omhoog

Eindverantwoordelijke

De persoon die mandaat heeft om prioriteit, budget, risicoacceptatie en escalaties te bepalen.

Waarom deze rol nodig is

Zonder eindverantwoordelijke blijven dataproblemen en systeemverbeteringen vaak operationele discussies zonder besluit. Deze rol zorgt dat er keuzes worden gemaakt.

Typische verantwoordelijkheden

Beslissen of een dataprobleem prioriteit krijgt.
Budget of capaciteit vrijmaken voor verbetering.
Escaleren wanneer afdelingen of leveranciers er niet uitkomen.
Accepteren van restrisico's.
Jaarlijks laten herzien of rollen nog logisch zijn belegd.

Combineren van rollen

Welke rollen kun je combineren?

Eén persoon kan meerdere rollen vervullen. Dat is bij kleinere organisaties normaal. Het risico zit niet in combineren op zichzelf, maar in onbewust combineren. Zoek een rolpaar in de matrix en zie direct of het meestal logisch is, aandacht vraagt of beter vermeden wordt.

Veeg horizontaal door de tabel. Tik op een vak voor de uitleg. Op een groter scherm zie je de hele vergelijking tegelijk.

BesluitEindverantwoordelijke

ProcesProceseigenaar

SysteemSysteemeigenaar

NormDatanormbepaler

InvoerData-invoerder(s)

MeldenDatamelder(s)

BesluitEindverantwoordelijke

ProcesProceseigenaar

SysteemSysteemeigenaar

NormDatanormbepaler

InvoerData-invoerder(s)

MeldenDatamelder(s)

Meestal logisch

Kan, vraagt aandacht

Liever vermijden

Zelfde rol

Eén persoon met alle zes rollen bij een kritisch systeem of kritisch proces: liever vermijden. Splits minimaal de datanormbepaler en de data-invoerder, en zorg voor een tweede paar ogen.

Bij kleine bedrijven is combineren normaal. Het risico zit niet in combineren op zichzelf, maar in onbewust combineren. De app verbiedt niet dat één persoon meerdere rollen heeft, maar maakt zichtbaar waar extra aandacht of borging nodig is.